Tết Nam bộ – bức tranh đa diện về cái đẹp

0
312

Dù ở đâu, Tết vẫn luôn là thời điểm mà bất kì người con nước Việt nào cũng mong ngóng để quay về. Tết không chỉ là dịp để mọi người sum họp với nhau mà còn là dịp để người ta thụ cảm bao nhiêu là cái đẹp. Tết Nam bộ mang tới cho mỗi người con phương nam một bức tranh tuyệt mỹ trong tiềm thức, dù bao năm vẫn muốn ngắm nhìn mãi không thôi.

Cùng Đất sen hồng chiêm ngưỡng bức tranh xuân đầy thi vị này để thấy được mùa xuân phương nam tươi đẹp biết nhường nào!

tet-co-truyen-cua-nguoi-nam-bo
Tết phương nam là một bức tranh tuyệt mỹ – Ảnh: internet

Quang cảnh ngày giáp Tết

Nếu chọn điều đầu tiên để nhắc nhớ về cái đẹp ngày xuân thì phải kể tới thời điểm những ngày giáp Tết.

Với đặc trưng về vị trí địa lý, xuân phương nam mang tới một không khí thanh bình và dễ chịu. Một chút se lạnh của tiết trời, một chút hương hoa mùa xuân đang rộ nở, điểm xuyết những cánh bướm dập dìu, những chú ong đang cần mẫn hút mật hoa hoà vào không khí rộn ràng nơi mỗi trái tim sẽ là điều mà không ai phủ nhận.

Dạo quanh đường phố phương nam những ngày giáp Tết, người ta sẽ thấy cảnh quan như đổi khác. Từ những vùng quê thanh bình tới những khu đô thị sầm uất, tất cả như khoác lên một màu áo mới: màu áo của mùa xuân.

Từ cụ già tới em nhỏ, từ nam thanh tới nữ tú, tất cả đều đang sửa soạn đón vị thần mùa xuân đang rảo bước quay về. Nhà cửa được trang hoàng, quét dọn; cây và hoa được sắm sửa trang trí cho tràn ngập hương xuân; bánh mứt, thức ăn được chuẩn bị tươm tất và nét mặt ai ai cũng mong ngóng xuân về.

net-dep-cua-tet-co-truyen-nam-bo
Quang cảnh tươi vui ngày giáp Tết – Ảnh: internet

Có thể ai đó đã trải qua một năm đầy may mắn và chào đón mùa xuân trong niềm hứng khởi, nhưng cũng có những trái tim rạn vỡ chờ đón xuân về để năm mới mang những niềm vui tới. Chung quy, Tết làm cho người ta kì vọng!

Cảnh kẹt xe không có gì là lạ ở xứ phương nam, nhưng những ngày gần Tết thì khác, trong lòng mỗi người không còn vướng bận nỗi ưu phiền “kẹt xe trễ giờ làm”, “kẹt xe trễ giờ học”, “kẹt xe trễ giờ gặp đối tác”. Kẹt xe bây giờ chỉ là đang giúp ta tận hưởng một cách chậm rãi nhịp bước của mùa xuân!

khung-canh-tet-co-truyen-cua-nguoi-nam-bo
Kẹt xe ngày xuân không còn quá nhiều vướng bận – Ảnh: internet

Trên những chuyến xe hối hả lăn bánh hồi hương, người ta có thể không thấu hiểu hết tâm tư của người bạn đường bên cạnh, nhưng nhìn thấy hàng trang mà người đó mang bên mình, cũng chỉ là mong muốn mau chóng gặp lại người thân.

Chợ Tết Nam bộ

Dạo bước tới chợ mới thấy được vẻ đẹp của một cái Tết ở miền đất phương nam. Tại mảnh đất này, người ta sẽ có tới hai cách để trải nghiệm chợ Tết: chợ trên đất liền và chợ Tết trên sông. Nhưng dù cho là ở bất cứ đâu thì ngôi chợ những ngày cận Tết cũng mang một bầu không khí khác.

Mưu sinh tất bật cả năm, tới dịp giáp Tết, người ta lại trang trí cho không gian mua bán hàng ngày những sắc xuân tươi thắm. Nào hoa, nào quả, nào bánh mứt… tất cả tạo nên một tổng thể đa màu sắc hơn ngay tại không gian vốn dĩ tấp nập thường ngày. Trên ghe, trên sạp, trên vỉa hè, đâu đâu cũng thấy rộn rã không khí xuân sang.

Như một cách tri ân không gian đã gắn bó mưu sinh với mình trong suốt một năm dài đằng đẵng, đây cũng là cách mà người dân phía nam trang trí cho nơi làm việc của mình được tươm tất trước khi về đón Tết bên mái ấm thân thương.

cho-tet-tren-song-cua-nguoi-nam-bo
Xuân phương nam bồng bềnh trên sóng nước – Ảnh: internet

Người mua, kẻ bán, chợ Tết Nam bộ luôn luôn nồng hậu để cái Tết của mỗi gia đình được đủ đầy những điều mong ước. Có đôi khi, bạn sẽ được cô bán hàng tính giá vốn cho một món hàng nào đó để kịp về nhà lo đón Tết. Và chắc chắn, người mua sẽ luôn luôn được khuyến mãi một nụ cười tươi tắn trên môi.

Chợ hoa ngày Tết ở Nam bộ là một không gian tràn ngập sắc xuân. Vạn thọ, hoa mai, hoa hồng, hoa cúc… đủ màu chen nhau khoe sắc bên cạnh những cây hạnh vàng ươm, trái dưa hấu xanh tươi hay những bao lì xì đỏ chót. Tất cả đủ khiến người ta rộn rã trong lòng. Bao nhiêu tinh hoa của đất trời như đều tụ hết trong những cánh hoa xuân.

Nếu ra chợ vào buổi sáng sớm, ta sẽ gặp cả những hạt sương còn đọng trên từng cánh hoa, chiếc lá. Xen kẽ vào đó là hình ảnh người bán hàng vừa tỉnh dậy sau một đêm chợp mắt giữa muôn vạn sắc hoa. Cả hai hoà làm một, vẽ nên một nét “rất xuân” mà không phải thời điểm nào trong năm ta cũng vô tình thấy được.

cho-hoa-ngay-tet-o-nam-bo
Hoa và người như hoà làm một – Ảnh: Internet

Nếu có ai hỏi “làm thế nào để biết được nhà vườn năm nay trồng hoa có thuận lợi hay không?” thì câu trả lời chỉ đơn giản là “nhìn hoa sẽ biết!”. Những năm thời tiết thuận lợi, hoa sẽ rất tốt tươi. Nhưng những năm “không đặng mùa”, hoa sẽ không được như thế. Kèm theo đó, ánh mắt cô bán hoa hay chú bán cây cũng vì thế mà phảng phất một chút u hoài.

Nhưng như thế cũng chẳng sao, với tính khí chân chất và hào phóng của người phương nam, người mua không ngại “bông năm nay không bằng năm rồi ha?” kèm theo cái cười xòa; và người bán cũng không ngại buông mấy câu cảm thán. Nhưng sau cùng, chợ hoa cũng dung hoà cho đôi bên có được cái Tết đủ đầy cả hoa lẫn trái.

Chợ hoa ngày Tết ở Nam bộ đã trở thành cầu nối mang lại niềm vui không chỉ cho người muốn sở hữu những đóa hoa khoe sắc mà còn cho những người quanh năm chăm chút từng nụ hoa để tô điểm cho sắc xuân thêm rực rỡ. Một lời mời mọc mua hoa, một ánh nhìn tìm mua hoa đẹp, tất cả tạo nên một bức tranh xuân tươi đẹp lạ thường.

cho-tet-nam-bo
Một góc chợ ngày xuân – Ảnh: internet

Phương nam là xứ miệt vườn, vốn được trời phú cho đủ đầy sản vật nên hầu như nhà nào, miệt nào cũng có cho mình những thứ cần cho Tết. Có thể là mớ rau, con gà, con vịt hay những cây trái tươi ngon có thể đem ra chợ bán. Chợ tết Nam bộ là nơi để người ta trao đổi cho nhau những gì mình có để ai ai cũng đủ đầy mọi thứ.

Ở chợ tết Nam bộ, không khó để gặp những người quanh năm suốt tháng quẩn quanh nơi vườn tược, ao chuồng, tới dịp Tết đến xuân về mới có dịp diện kiến cảnh chợ ngày xuân. Có thể họ chỉ cốt ngắm nhìn phố xá những ngày giáp Tết, có thể họ muốn kiếm thêm vài đồng mua cho con cái áo, lì xì cho cháu mùng một đầu năm. Họ góp phần tô vẽ cho bức tranh xuân một nét chân quê đẹp lạ lùng.

Bên cạnh đó, bạn sẽ bắt gặp những thiếu nữ với áo dài tha thướt hay các em bé xúng xính áo váy theo mẹ chụp hình. Mọi góc độ, mọi ánh nhìn đều được lưu giữ lại để sau này mang ra ngắm, người ta thấy lại nét xuân của mình ngay chính mùa xuân ấy. 

Giữ gìn những giá trị truyền thống

Tết là không gian văn hoá để lưu truyền và giữ gìn những giá trị truyền thống ngàn đời qua bao thế hệ. Tết Nam bộ cũng thế. Tết là một dịp để người Nam bộ dạy cho con cháu biết cảm tạ đất trời, thần Phật và tỏ lòng thành kính với ông bà tổ tiên những người còn đang hiện hữu, những người dù đã khuất xa – một cách rất Nam bộ.

mam-com-truyen-thong-ngay-tet-cua-nguoi-nam-bo
Những món ăn ngày Tết đậm chất phương Nam – Ảnh: internet

Tiếp biến văn hoá chính là một nét đặc sắc của người phương nam khi vừa kế thừa những tinh hoa của Tết cổ truyền dân tộc vừa điều chỉnh cho phù hợp với miền đất của mình. Từ món ăn ngày Tết tới lễ vật cúng thờ hay bất kì nghi thức nào trong dịp Tết cũng phảng phát cái “hồn” của người Nam bộ trong đó.

Không chỉ biết tận dụng những sản vật tự nhiên gần gũi và có sẵn trong vườn để chế biến thành các món ăn, lễ vật cúng thờ khác biệt, người Nam bộ còn đảm bảo được tính dinh dưỡng dung hoà cùng tính âm dương và những ước mong, khát vọng của lớp người đi trước. Chính vì thế, ta không chỉ thấy được cái đẹp được phản ánh qua màu sắc hài hoà mà đó còn là cái đẹp toả ra từ tâm thức.

Không đơn thuần là giáo dục thế hệ trẻ biết “uống nước nhớ nguồn” qua tục dẫy mả ngày giáp Tết, người Nam bộ còn chú trọng điều hướng con cháu tới một nét đẹp trong tính cách – “lá lành đùm lá rách”. Qua hành động “dẫy mã làng”, với tính tình hào phóng và rộng rãi, dân phương nam đã định hình cho thế hệ sau sự sẻ chia và quan tâm tới mọi người, dù cho đó là những người đã khuất, từ những điều nhỏ nhất.

tet-nguyen-dan-cua-nguoi-nam-bo
Tết là dịp để người phương Nam giáo dục con cháu – Ảnh: internet

Bên cạnh đó, nét mỹ tục khi đi chúc tết của người phương nam cũng là một nét đẹp đáng tự hào. Về phía khách, thắp nhang cho bàn thờ ông bà tổ tiên của nhà người khác là một điều không thể thiếu khi đi chúc Tết. Không chỉ đơn thuần là xông đất, chúc Tết hay lì xì, đó là hành động thể hiện sự kính trọng đồng thời cũng là lời chào năm mới được gửi tới người đã khuất.

Về phía gia chủ, không ai lại để khách tới nhà mình vào dịp Tết mà chỉ ngồi chơi xơi nước, người phương nam luôn dọn thức ăn linh đình để khách và chủ có dịp no say sau cả năm quay cuồng với công việc. Không đơn thuần là gắn kết tình cảm, nó còn là một cách thể hiện mối quan hệ tốt đẹp giữa người với người lúc trời đất vào xuân.

Tết sum vầy

Không phải ngẫu nhiên mà người ta gọi Tết là Tết sum vầy. Tết Nam bộ là khoảng thời gian mang bao nhiêu người con xa xứ trở về quê hương, xứ sở. Có thể là một năm, hai năm hay nhiều năm hơn nữa, người ta vẫn ưu ái chọn Tết là dịp để quay về.

Khoảnh khắc được thấy tận mắt, sờ tận tay những người thân ruột thịt đã bao ngày không gặp gỡ; được nghe tiếng nói ấm áp của cha, ăn món ăn của mẹ hay nghe bà trách móc đôi điều. Tết mang người ta về với nhau, về với những tháng ngày mà đôi khi nó chỉ nằm trong ký ức.

su-khac-biet-cua-tet-nam-bo-so-voi-cac-mien-khac
Tết là dịp để bao người gặp gỡ người thân – Ảnh: internet

Không chỉ với người thân, tết còn cho ta gặp đứa bạn học thuở thiếu thời, thằng hàng xóm ngày xưa rủ nhau đi trộm ổi hay một ánh mắt ngỡ ngàng của người ta đã từng thương. Có thể nói, Tết Nam bộ không chỉ là thời khắc giao mùa để đất trời làm bung nở biết bao mai vàng khoe sắc, nó còn là cầu nối mang ta về chốn yên bình một thuở trong tim.

Và…

Đâu đó vẫn có ai đó chưa trở về. Cuộc sống mưu sinh hay những lý do khách quan làm đôi người lỡ hẹn với Tết quê hương. “Năm nay nó không về hả? Thôi qua nhà tui chơi!”. Tết Nam bộ vẫn luôn hào sảng ban tặng một tình làng nghĩa xóm như cái cách mà ngọn lửa nồi bánh tét của bà sưởi ấm cả đêm đông.

nau-banh-tet-nhung-ngay-tet-nam-bo
Không khí ấm cúng quanh nồi bánh tét – Ảnh: internet

Quây quần với gia đình gói bánh tét, đánh bóng lư đồng, rửa chén, lặt rau hay ngồi trước sân nhìn từng cánh mai vàng rung lên trong gió, những người con phương nam càng thêm yêu mến vùng đất thanh bình đã sinh họ ra và nuôi họ lớn, để rồi dù có đi đâu xa họ vẫn nhớ để quay về.

Các hoạt động vui chơi – giải trí vào dịp Tết ở Nam bộ

Tết cũng là dịp để người ta thỏa sức vui chơi trước khi bắt đầu một năm mới làm việc hăng say. Đá cá lia thia, múa lân, đi lễ chùa hay thăm viếng người thân… là những hoạt động mà người dân xứ Nam kỳ thường hay thực hiện để Tết thêm rộn ràng, tươi trẻ. Bức tranh mùa xuân cũng vì thế mà trở nên náo nức lạ thường!

nhung-hoat-dong-ngay-tet-o-nam-bo
Múa lân ngày Tết – Ảnh: internet

Điểm qua những nét đẹp trong cái Tết Nam bộ, có thể thấy một bức tranh đủ sắc màu mà nó mang tới. Đó là tổng hòa những nét đẹp mà ta có thể dễ dàng bắt gặp trong thời khắc vô cùng đặc biệt này. Đất sen hồng hy vọng, bất kể ai đến từ bất kỳ miền đất nào trên tổ quốc cũng đều trân trọng những giá trị mà Tết mang tới, để sau này nhớ về, bạn không hối tiếc vì mình đã bỏ lỡ bất kỳ giây phút nào của Tết quê hương.

Tác giả: Trầm

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây