NHÀ CỔ CỦA CHÁU NỘI TUYÊN TRUNG HẦU

0
263

Ngôi nhà được cất từ năm 1892 nằm bên bờ rạch Cả Kích do ông Nguyễn Trường Vạn cất lên khi về đây sống ở quê ngoại. Nguyễn Trường Vạn xuất thân trong một gia đình có nhiều người là quan dưới triều Nguyễn. Ông nội của Nguyễn Trường Vạn là Tuyên Trung Hầu Nguyễn Văn Tuyên (1). Nguyễn Trường Vạn là con trai của Nguyễn Trường Cửu, nguyên là Phó lãnh binh quan phủ Hải Tây, thuộc Trấn Tây Thành (Cao Miên). Ông Huỳnh Văn Kích (tức Cả Kích – nay tên ông được đặt cho tên gọi một con rạch chạy dọc theo Tân Thuận Tây) có một người con gái là Huỳnh Thị Loan (2). Ông Nguyễn Trường Cửu trong một lần từ Tòng Sơn (Đồng Tháp) qua làng Tân Thuận đã được ông Cả Kích gả con gái mình làm kế thất.

Lăng Tuyên Trung Hầu (Nguồn: Internet) 
Lăng Tuyên Trung Hầu (Nguồn: Internet)

Sau khi Nguyễn Trường Cửu tử trận tại Gò Sặc (3) (Pursat) vào ngày 12/12 năm Mậu Tuất (1838), Nguyễn Trường Vạn (1834 – 1905) tiếp tục sự nghiệp của cha mình, hưởng tập ấm với chức Chánh đội trưởng suất đội (50 quân) cai quản đội 5 Chiến tâm tham gia bảo vệ vùng biên giới. Tuy nhiên, không rõ ông Nguyễn Trường về quê ngoại sống với mẹ ở làng Tân Thuận vào khi nào, nhưng ít ra cũng trước năm 1892 và được giữ chức Đại hương cả làng Tân Thuận.

Ngôi nhà được ông Nguyễn Trường Vạn dựng lên bên con rạch mang tên ông ngoại mình – rạch Cả Kích. Ngày đó, rạch Cả Kích còn rộng lắm, trung bình là 8 thước, có đoạn còn rộng đến 10 thước và hơn nữa. Do đó, khi dựng lên ngôi nhà, ông Nguyễn Trường Vạn cho mua từng bè gỗ nguyên cây từ bên kia Campuchia thả theo sông Tiền đem về tận nơi. Ngôi nhà có diện 11 mét dài 30 mét với bộ cột gỗ căm xe có chu vi từ 3 tấc trở lên. Bà Nguyễn Thị Trúc, con gái ông Nguyễn Trường Vân, gọi ông Nguyễn Trường Vạn bằng ông cố kể rằng: hồi nhỏ, tôi nghe ông bà nói lại, khi cất ngôi nhà này chỉ riêng việc chạm khắc hoa văn trên đầu từng đầu cột, đòn tay và toàn bộ các cánh cửa lớn nhỏ phải do hơn chục người thợ lành nghề làm trong 3 năm ròng rã mới hoàn thành. Tiền công chi việc chạm khắc cửa cái, cửa sổ đã lên đến khoảng 300 giạ lúa. Để có được bộ cột hoàn chỉnh, các thợ mộc phải đục bào từng cây gỗ thô một trong hàng tháng trời.

Nhà cổ cháu nội Tuyên Trung Hầu
Nhà cổ của ông Nguyễn Trường Vạn (Ảnh: Internet)

Ngoài căn nhà chính, vách ván, sàn cũng lót ván, mái lợp ngói âm dương theo đúng phong cách  thì phía trước, ông Nguyễn Trường Vạn còn cho xây một căn nhà khác cũng bằng cột gỗ nhưng vách xây bằng tường gạch, nền lót gạch tàu. Nơi đây dùng làm phòng khách của gia đình. Tương truyền rằng, dù là quan của triều đình, đại hương cả của làng nhưng ông Nguyễn Trường Vạn lại gần gũi bà con láng giềng. Ai đến tìm dù việc lớn nhỏ gì, ông cũng mời vào phòng khách trà nước và hỏi chuyện đàng hoàng. Nhất là tấm lòng từ thiện của ông. Trong làng, dù bất kỳ lúc nào, gia đình nghèo khó nào có tang gia đến nhờ là ông cho ngay một cái áo quan và đôi chiếu để tẩn liệm. Có lẽ nhờ đó mà ngôi nhà ông được nhiều người lui tới. Đặc biệt, những năm cuối đời, ông Nguyễn Trường Vạn quy y theo đạo Phật và thọ giới Ưu bà tắc (4) với pháp danh là Chơn Tịnh, tự là Từ Quang với hòa thượng Đạt Hóa. Hòa thượng Đạt Hóa tại thế là một nghĩa quân Cần Vương từ miền Trung bị lưu đày biệt xứ vào Nam tên thường gọi là Ba Cẩn. Năm 1886, ông dừng chân ở Tân Thuận Tây cất am tu hành. Đến khoảng năm 1900, hương cả Lê Văn Mân, cũng là một tín đồ Phật giáo đã phụng cúng một mẫu đất để dựng lên ngôi chùa Tân Long cho bà con phật tử có nơi hành đạo. Riêng phần ông Nguyễn Trường Vạn đã đóng góp 18 khối gỗ (bằng với số gỗ xây nhà mình) để cất chùa. Ngoài ra, ông còn vận động thêm nhiều bà con trong vùng đóng góp tài lực, vật lực vào việc xây cất ngôi chùa. Ngày 28/11/1905, Nguyễn Trường Vạn từ trần được triều đình ban tặng Kiến Công Đô úy (tòng ngũ phẩm) và tên thụy là Tráng Hiển. Tháp mộ của ông hiện nay vẫn nằm trong khuôn viên chùa Tân Long.

Đền_Tuyên_Trung_Hầu
Đền_Tuyên_Trung_Hầu (Ảnh: Internet)

Quay lại chuyện căn nhà. Sau khi Nguyễn Trường Vạn mất, con trai là Nguyễn Trường Vận thay cha quản lý gia đình. Cuộc kháng chiến chống Pháp lan rộng khắp nơi. Ông Vận cũng tham gia Việt Minh. Căn nhà bỏ hoang một thời gian dài. Ván sàn và vách bị bọn giặc tháo gỡ đem xây đồn bót. May nhờ, những người trong làng nể trọng uy tín và ân đức của ông Nguyễn Trường Vạn trước kia nên giữ lại được phần lớn ngôi nhà. Tuy nhiên, kết cấu của ngôi nhà như không còn như ban đầu. Đến thời Việt Nam Cộng hòa của Nguyễn Văn Thiệu, đất đai gia đình bị đưa vào truất hữu. Ông Nguyễn Trường Vận phải bỏ tiền ra mua lại phần đất có ngôi nhà tọa lạc. Thời gian và chiến tranh đã làm cho ngôi nhà của một võ tướng nhà Nguyễn – người đã từng cũng dòng tộc mình góp phần lớn bảo vệ biên giới Tây Nam, định yên bờ cõi ngày nào giờ chỉ còn lưu lại một phần dáng dấp uy nghi của ngày nào. Tuy nhiên, hồn linh của những con người từng có công mở đất phương Nam này chắc vẫn còn nhắc nhớ cho con cháu một điều rằng tất cả rồi sẽ mất dần đi theo năm tháng nhưng ân đức và uy danh của các bậc tiền nhân vẫn luôn là tấm gương cho hậu thế soi chung.

Tác giả: Hữu Nhân

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây