Mùa nước nổi miền Tây nhưng đã thiếu vắng con nước lên

0
325

Câu ca dao quen thuộc được truyền tai nhau mỗi khi mùa nước nổi về. Không chỉ đem lại sức sống cho cảnh quan thiên nhiên, nó còn đem lại nhịp sống nhộn nhịp, tất bật, hân hoan cho bà con. Mùa nước nổi cũng chính là thời điểm thu hút đông đảo khách tham quan, du lịch nhất ở miền Tây Nam Bộ. 

1. Mê đắm vẻ đẹp miền Tây mùa nước nổi

Mùa nước miền Tây cũng chính là mùa lũ sông Cửu Long, đối với người dân nơi đây đó không phải là thiên tai mà là ưu ái mà thiên nhiên ban tặng. Thời điểm nước lên thường vào khoảng tháng 7 đến tháng 10 âm lịch hàng năm. Được gọi là “con lũ đẹp” khi đem đến sức sống mới, nguồn phù sa màu mỡ, lượng thủy hải sản dồi dào, đem lại nguồn mưu sinh cho người dân nơi đây. 

ve-dep-mua-nuoc-noi
(Vẻ đẹp mùa nước nổi – Ảnh: Internet)

Khi con nước lên đem theo nhiều sản vật, những cánh đồng lúa mênh mông, lóng lánh dưới mặt nước, những bông sen, bông súng đua nhau nở rộ tạo nên cảnh sắc tuyệt đẹp. Thấp thoáng phía xa xa là ghe thuyền đầy tôm, cá tươi của những người dân chất phác, vui tươi thu hoạch. Tất cả từng mảnh ghép tạo nên bức tranh miền Tây tổng thể đẹp bình dị, an yên mà say đắm lòng người.

Phải đến khi tận mắt nhìn ngắm mới cảm nhận được hết vẻ đẹp của mùa nước nổi nơi đây. Con nước khoác lên cánh đồng sắc trắng tinh khôi, từng nhịp sóng nối đuôi nhau, sắc vàng của những bông hoa điên điển ngả nghiêng trong ánh hoàng hôn rực rỡ, gợi từng cảm xúc nhớ nhung như trở về miền đất thân thương những ngày xưa cũ.

mua-nuoc-mien-Tay- dep-nao-long
(Đồng lúa bát ngát mùa nước – Ảnh: Internet)

Vẻ đẹp dung dị đặc biệt không phải là sắc hoa rực rỡ khi vào xuân trên mọi nẻo đường, con phố, mà mùa nước nổi ở đây những khu vực ngập nước Đồng Tháp Mười, Tứ Giác Long Xuyên lúc này mới chuyển mình tỏa sắc đẹp say đắm. Trong con nước mênh mông, những bông sen, bông súng rồi đám lục bình nhẹ nhàng tỏa hương, trôi bồng bềnh kết thành những khoảng màu tuyệt đẹp. 

doi-song-nhon-nhip-mua-nuoc
(Người dân nhộn nhịp đánh bắt thủy sản – Ảnh: Internet)

Mùa của sự mưu sinh nên hình ảnh những người dân lao động cần cù, miệt mài đã trở nên quá đỗi quen thuộc trên những con ghe, chiếc thuyền đầy ắp tôm cá. Trước con nước lũ, con người trở nên khéo léo và điềm đạm hơn với những chiếc vó, lưới to lưới bé đan xen trên ghe dưới thuyền, không kể đàn ông hay phụ nữ hòa mình vào dòng nước mưu sinh. Trở thành đặc sản mùa nước nổi của người dân nam bộ. Tuy vất vả, nhọc nhằn nhưng chính cái nét đẹp chân chất, mộc mạc ấy lại trở thành nét đẹp đầy nhân văn, ý nghĩa mà ít vùng miền nào có.

2. Miền tây mùa vắng lũ nguy cơ hạn mặn

Mưa năm nay ở Đồng Bằng sông Cửu Long xuất hiện với tần suất khá nhiều khiến cho người dân các tỉnh đầu nguồn nhiều hi vọng về một mùa nước lớn. Họ đã sẵn sàng tinh thần cũng như ngư cụ để khai thác nguồn lợi thủy, hải sản từ lũ. Nhưng trên thực tế, lũ không về, các sông, kênh, rạch mực nước hiện tại còn rất thấp, chưa có dấu hiệu của nước lên. 

han-man-xam-nhap
(Hạn mặn xâm nhập – Ảnh: Internet)

Thường thì ở khu vực đầu nguồn, lũ thường đến sớm hơn tầm từ tháng 5 âm lịch, rồi đến tháng 7 bắt đầu dâng cao, tuy nhiên năm nay vẫn chưa thấy đâu, có thể năm nay lũ sẽ về muộn với mực nước thấp hơn nhiều so với các năm trước. Theo Đài khí tượng thủy văn khu vực Nam Bộ, dự báo mùa lũ khu vực sông Cửu Long năm nay có khả năng xảy ra vào giữa tháng 10.

Mùa nước đẹp không đến, con nước trên các triền sông vẫn lờ đờ, chậm rãi như ngày thường. Các lão nông sống bằng nghề đánh bắt thủy, hải sản gần như xếp xó bếp các dụng cụ của mình với nỗi buồn hiện hữu trên khuôn mặt đầy vết hằn thời gian. Phải chăng mùa nước nổi ở khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long ngày càng kiệt quệ.

han-man-thieu-nuoc
(Nguồn nước kiệt quệ – Ảnh: Internet)

Nhớ lại những năm 2000, lũ ập về sớm khoảng tháng 6 âm lịch nhấn chìm hàng ngàn ha lúa. Người dân phải di dời đến các tuyến đê cao, gò đất để sinh sống. Có những người phải chạy lũ lên tận Sài Gòn để sinh nhai. Sau những sự kiện này, dần dần nhiều công trình, cơ sở hạ tầng ra đời tại đây để người dân có phương án “sống chung với lũ”. Cuộc sống người dân được an cư và chủ động hơn trong mùa lũ, đó là lúc người ta dùng từ “lũ đẹp” để chỉ mùa nước nổi về.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, tình trạng thiếu nước ngọt từ sông Mekong đang gây nhiều hệ lụy đến khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL). Đầu tiên phải kể đến tình trạng thiếu nước ngọt sản xuất, sinh hoạt, mùa khô mặn xâm nhập sâu vào nội đồng. Các nhà khoa học lo lắng trong tương lai lượng phù sa theo con nước sông Mekong về bồi lắng cho ĐBSCL ngày càng khan hiếm.

noi-buon-khi-vang-con-nuoc
(Nỗi buồn in hằn trên khuôn mặt mùa vắng lũ- Ảnh: Internet)

Với hiện trạng nước lũ ngày càng ít như hiện nay, thì vùng châu thổ tới đây sẽ phải đối mặt với tình trạng thiếu nước trầm trọng. Những người nông dân nên chủ động dự trữ nước mưa bằng các đồ dùng nhà như lu, bể xi măng hay trong ao, hồ…càng nhiều càng tốt. Việc thiếu hụt nước sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống cũng như kế sinh nhai của người dân, chưa kể khả năng xâm nhập mặn vùng cửa sông Nam Bộ sẽ đến sớm, gay gắt hơn…

3. Bảo vệ “mạch máu” châu thổ Đồng Bằng Sông Cửu Long

Các nhà khoa học nhận định: Nỗi lo về sự phát triển của các vùng đất trù phú và tiềm năng khu vực ĐBSCL lớn hơn người ta nghĩ. Câu chuyện khu vực thượng nguồn đua nhau xây đập thủy điện, gây ra tình trạng suy kiệt nguồn nước, nguồn thủy sản, chưa kể nó còn tác động rất lớn đến “địa tầng” đã bồi đắp nên ĐBSCL trong hàng nghìn năm qua. Đó là nguồn dinh dưỡng phù sa nằm lại khu vực các đập thủy điện không thể về đến đồng bằng.

khu-cong-nghiep-cong-trinh-DBSCL
(Khu công nghiệp nhà máy xây dựng liên tiếp – Ảnh: Internet)

Bên cạnh việc thiếu hụt lượng nước, đáng lo hơn là nguồn nước tại đây đang ngày càng bị ô nhiễm nghiêm trọng từ nhiều nguồn chất thải. Nước bị ứ đọng trong kênh rạch phía trong các ô đê bao quanh tích tụ nhiều hóa chất nông nghiệp, các vùng nuôi trồng thủy sản cũng thải ra một lượng lớn chất ô nhiễm hữu cơ và hóa chất.

Ngoài ra, việc các dự án khu công nghiệp, nhà máy…phát triển nhanh cùng lượng lớn nước thải, chất làm mát đang đe dọa trực tiếp đến nguồn nước tại ĐBSCL. Hệ thống kênh rạch cũng đang phải chịu một lượng chất thải lớn từ sinh hoạt và chăn nuôi của cư dân sinh sống. Hệ sinh thái ĐBSCL chủ yếu là nước, nên nguồn nước tại đây quan trọng không khác gì lượng máu chảy trong cơ thể.

dung-cu-tru-nuoc
(Dụng cụ dự trữ nước của người dân – Giải pháp tạm thời khi thiếu mùa nước nổi- Ảnh: Internet )

Thiếu vắng con nước lũ, phơi bày nhiều thách thức lớn về kế sinh nhai cho hàng ngàn lao động, nước ngọt sinh hoạt, sản xuất nuôi trồng nông nghiệp…Hệ sinh thái đang dần cạn kiệt, đất đai cằn cỗi ngày càng nhiều, một số vùng đất ven biển ĐBSCL có xu hướng sa mạc hóa, hoang hóa.

Các nhà khoa học nhận định cần thực hiện đánh giá lại môi trường, các chiến lược quy hoạch trong việc lựa chọn vị trí, công nghệ phù hợp ở các khu công nghiệp lớn. Sau đó đánh giá chặt chẽ những tác động đến môi trường cho từng dự án để có phương án phù hợp bảo vệ nguồn nước hay chính là mạch máu của ĐBSCL.

Song song với đó, cần xem xét lại chiến lược an ninh lương thực, giảm tải việc canh tác thâm canh ba vụ lúa mỗi năm để tăng không gian dự trữ nước lũ, hạn chế nguy cơ xâm nhập mặn, hạn chế sử dụng hóa chất nông nghiệp, giảm thiểu lượng chất thải.

xe-cho-ban-nuoc-ngot-mua-han-man
(Thiếu nước ngọt người dân phải mua nước từ những xe chở – Ảnh: Internet)

Với tình hình ngày càng căng thẳng như hiện nay, không còn là câu chuyện cảnh báo, đã đến lúc các nhà khoa học, chính quyền khu vực nên hành động và bắt tay vào xây dựng kế hoạch chi tiết để có những phương án ứng biến trước biến đổi khí hậu, bảo vệ hệ sinh thái, bảo vệ nguồn nước, tạo kế sinh nhai ổn định cho người dân.

Thiếu vắng mùa nước nổi, miền Tây như đang “chìm dần” và đối mặt với nhiều nguy cơ khó khăn. Đây là tình trạng đáng báo động và đáng tiếc cho một vùng đất trù phú được xem là vựa lúa, vựa thủy sản, trái cây của cả nước.

Tác giả: Mai Nguyen

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây