Cá lóc nướng trui – Sự chuyển mình từ quê ra phố

0
283

Cá lóc nướng trui, món ăn độc đáo của người miền Tây Nam bộ đã không còn xa lạ với tất cả mọi người. Không cần phải đặt chân tới miệt sông ngòi kênh rạch này, bây giờ dù cho ở bất kì đâu, người ta cũng có thể thưởng thức cái chất dân dã ướp đượm trong từng thớ thịt của con cá lóc được nướng thơm lừng. Ăn, nghe và cảm để rồi mỗi người sẽ hiểu hơn về một miền Tây sông nước thanh bình qua hương vị mộc mạc của một món ăn quê.

Cùng đất sen hồng đi tìm lại nguồn gốc và cái dung dị của một món ăn mà bất kì ai trong đời cũng nên một lần thưởng thức.

ca-loc-nuong
Cá lóc nướng trui – Ảnh: internet

Cá lóc nướng trui dân dã với ruộng đồng

Nói về xuất phát điểm của món ăn này, không ai phủ nhận nó được khai sinh tại vùng Tây Nam bộ. Tại nơi mà sông ngòi mương vũng chằng chịt khắp nơi với vô vàn tôm cá và ruộng lúa bạt ngàn, tất cả đã vô tình tạo ra tiền đề cho hai nguyên liệu không thể thiếu của món ăn: rơm và cá lóc.

Sau những ngày khẩn hoang, những buổi làm đồng hay tát đìa bắt cá, sẵn có con cá tươi mới bắt được người nông dân đã nghĩ ra cách ăn vô cùng linh hoạt. Với cách này, có thể làm và thưởng thức ngay giữa ruộng đồng lộng gió mà không phải mất công chế biến cầu kỳ. Nướng cá cùng rơm rạ đã hình thành nên một cách ăn “dã chiến” rất hợp hoàn cảnh.

ca-loc-nuong-trui-dan-da-noi-ruong-dong
Cá lóc nướng trui dân dã trên ruộng đồng – Ảnh: internet

Được trời phú cho cá tôm đầy ắp, nhưng người ta vẫn quyết định chọn cá lóc cho món ăn này là bởi thịt nó ngon, dai và ngọt. Cộng thêm hình dáng và kích thước của cá rất phù hợp với phương pháp nướng dân dã này. Thông thường, cá lóc “cửng” chính là ứng cử viên thích hợp nhất cho món cá lóc nướng trui bởi đó là lúc cá lóc ngon nhất và khi nướng sẽ đảm bảo độ chín tuyệt đối cho món ăn.

Rơm cũng là loại chất đốt được ưu tiên do nó có sẵn ở khắp mọi nơi. Là vùng đất nông nghiệp nên nhà ai cũng có rơm được chất hàng đống. Nào là để đốt đồng chuẩn bị cho mùa sau, nào là để làm thức ăn cho trâu bò, để nhóm bếp nấu cơm… Bên cạnh đó, khi dùng rơm sẽ mang lại mùi thơm thơm cho con cá nướng mà củi hay các bất kỳ chất đốt nào khác không mang tới được.

ca-loc-nuong-trui-chuan-tay-nam-bo
Rơm mang tới cho cá lóc nướng trui một mùi hương khó lẫn – Ảnh: internet

Điểm không lẫn vào đâu được của món ăn này chính là cái bình dị và hoang dã của nó. Từ việc không cần trải qua bất kì khâu sơ chế nào tới việc không tẩm ướp bất kì gia vị gì và lại nướng bằng rơm rạ của quê hương giữa ruộng đồng lộng gió, tất cả đã khéo léo tạo nên một đặc sản bình dân đến lạ thường.

Thưởng thức cá lóc nướng trui chính là cách mà người nông dân nghỉ ngơi, thư giãn sau những giờ làm việc mệt nhoài. Món cá lóc nướng trui không chỉ thấm đượm tình đất, tình người mà còn là cách gắn kết nhiều người với nhau sau những giờ lao động vất vả giữa đất trời quê hương.

Cách làm cá lóc nướng trui chuẩn Tây Nam Bộ

Thời điểm để có được con cá lóc ngon nhất chính là vào đầu mùa mưa hoặc ra giêng. Vào mùa khô, ruộng đồng khô hạn nên cá không có nguồn thức ăn dồi dào và không gian sinh trưởng tốt nên rất ốm. Cá mùa này chỉ chui rúc sống cầm chừng nên thịt ăn không ngon và cũng không béo.

Sang đầu mùa mưa, khi những cơn mưa “giải khát” cho ruộng đồng và làm hồi sinh cây cỏ, vạn vật, lúc này thức ăn cho cá trở nên nhiều và cá bắt đầu vào mùa sinh sản. Thưởng thức cá lóc lúc này với trứng cá béo ngậy chính là cách mà nhiều người thường hay chọn.

Nhưng chuẩn nhất để có thịt cá ngon và béo chính là lúc ra giêng khi gió bấc đã thổi và nông dân đã thu hoạch lúa. Đây là thời điểm không còn những cơn mưa nặng hạt, người ta bắt đầu tổ chức tát đìa bắt cá và sử dụng rơm khô mới gặt nướng chúng rồi cùng nhau quây quần thưởng thức.

nguon-goc-mon-ca-loc-nuong-trui
Cá lóc bắt lên là sẵn sàng để nướng ngay – Ảnh: internet

Trong khi cánh đàn ông bắt cá thì những người phụ nữ cũng tìm hái rau rừng. Những đọt cóc, đọt xoài, lá chùm ruột non, cọng súng trắng cùng trái bần, trái chuối chát… chính là những thứ dễ tìm và có thể kết hợp ăn với cá lóc nướng trui một cách hài hòa nhất.

Những con cá lóc được chọn để nướng sẽ được rửa sạch, không sơ chế, sau đó lụi từ miệng xuống tận đuôi bằng một đoạn tre tươi rồi cắm xuống đất. Tre phải tươi vì như thế khi nướng sẽ không bị lửa thiêu rụi. Khi cắm phải chú ý để miệng cá hướng lên trên, như thế nước sẽ được giữ lại bên trong giúp thịt cá mềm và không bị khô sau khi nướng.

Đối với những chú cá lóc có kích thước hơi lớn, người ta sẽ đổ vào miệng cá một chút nước. Làm như thế nhằm mục đích giúp cá chín đều vì khi nhiệt tác động vào nước bên trong, sẽ khiến nước sôi lên và như thế cá sẽ chín từ trong ra ngoài.

cach-nuong-ca-ngon
Cách cắm cá lóc nướng trui đúng chuẩn – Ảnh: internet

Sau khi cắm xuống đất, phủ rơm lên trên với một lượng vừa phải rồi bắt đầu châm lửa đốt. Hết một đợt rơm thì bắt đầu phủ đợt khác lên và nướng tiếp tới khi nào đủ thời gian cho cá lóc chín thì thôi (thông thường là tầm 10 – 15 phút). Không nên đốt quá nhiều sẽ khiến cá mau khét bên ngoài mà bên trong chưa kịp nhận đủ nhiệt để chín.

Khi lửa rơm tắt hết, không nên vội vàng lấy cá ra ngay. Hãy để cá vùi trong tro rơm thêm một thời gian nữa để sức nóng trong than rơm ủ chín hoàn toàn cá. Sau đó lấy cá ra và tiến hành cạo sạch lớp vảy cá bị khét bên ngoài.

Khi cạo lớp vảy khét này, người ta thường sử dụng một nắm rơm khô và tiến hành cạo thật nhanh. Rơm sẽ đảm bảo đủ độ cứng để cạo tróc được lớp vảy nhưng cũng đủ mềm để không làm trầy mất lớp da cá. Phải cạo thật nhanh lúc cá còn nóng vì nếu để cá nguội đi, lớp vảy này sẽ bám dính vào da rất khó cạo.

Sau khi cạo xong, người ta để cá lóc nướng trui lên tàu lá chuối được rửa sạch cùng với các loại rau. Không gì dân dã và mộc mạc bằng những thứ sản vật của quê hương cùng hòa quyện trong một không gian bình dị.

mon-ngon-mien-tay
Cá lóc nướng trui ăn cùng muối ớt – Ảnh: internet

Ăn cá lóc nướng trui đúng điệu là phải ngồi ngoài đồng hay cạnh bờ mương, dưới bóng râm và thưởng thức cùng mọi người. Dùng tay không xé cá ra, cuốn cùng với rau, chấm muối ớt và thưởng thức những hương vị của quê hương hòa quyện vào nhau.

Vị ngọt ngon của cá, vị tươi mát của rau, cái chan chát của mấy trái bần hay cái cay cay của ớt, một ly rượu đế, một câu vọng cổ cao hứng hòa vào, tất cả tạo nên một thứ ẩm thực đồng quê dân dã từ cách chế biến, cách ăn lẫn không gian thưởng thức. Tới chén nước chấm cũng chỉ là muối hột và ớt hiểm được dầm sơ sài với nhau nhưng vẫn đủ để cay tê nơi đầu lưỡi.

Những thứ bình dị mộc mạc này tạo nên một khung cảnh thanh bình và đậm chất miền Tây. Đó là bức tranh quê tuyệt mỹ mà bất kì ai đã từng trải qua sẽ không thể nào quên trong tiềm thức.

Nếu là người của xứ sen hồng, lại có thêm một sự góp mặt của đặc sản quê hương trong món ăn dân dã này. Người Đồng Tháp cuốn cá lóc vào lá sen và nướng trong rơm. Như vậy, khi mở lá sen ra, cái hương thanh khiết đã ướp đượm vị cá tự bao giờ. 

Khi thưởng thức cá lóc nướng trui, người xứ sen hồng cũng không quên cuốn nó vào lá sen non để vị chát của lá sen hoà cùng cái ngon ngọt của cá lóc vỗ về vị giác.

Cá lóc nướng trui từ quê ra phố

Trải qua bao năm tháng, tiếng tăm của món cá lóc nướng trui không còn quanh quẩn bên những bác nông dân chân lấm tay bùn hay những gia đình nông thôn miền Tây sông nước. Cá lóc nướng trui giờ đã khoác lên mình một tấm áo mới, bước ra bên ngoài hòa nhập với nền ẩm thực của quê hương.

cach-lam-ca-loc-dung-chuan
Cá lóc nướng trui khoác lên mình một phong cách mới – Ảnh: internet

Giờ đây, đâu đâu người ta cũng dễ dàng thấy món cá lóc nướng trui trong thực đơn từ các quán ăn nhỏ tới các nhà hàng nổi tiếng. Từ Nam ra Bắc, cá lóc nướng trui và những biến thể của nó cho phù hợp với vùng miền cũng khiến bất kì người dân miền Tây nào cảm thấy tự hào cho một đặc sản của quê hương.

Giờ đây không còn được lụi bởi tre, cá lóc đã được biến hoá bằng cách nướng mía; không chỉ là nướng rơm, người dân thành thị đã chuyển hóa nó thành nướng trên lửa than cho phù hợp với điều kiện của thị thành. Nước chấm cũng trở nên đa dạng hơn với nước mắm me, nước mắm chua ngọt hay mắm nêm… đáp ứng nhu cầu của thực khách.

Trên con cá lóc nướng, không còn đơn giản chỉ là cạo cho xong lớp vảy khét, người ta còn rưới mỡ hành, rắc thêm đậu phộng rang giã nhuyễn lên trên nhìn cực kì hấp dẫn. Bên cạnh đó, rau sống, bún tươi, khế, thơm, bánh tráng… cũng là những nguyên liệu đi kèm cho món ăn thêm phần hấp dẫn.

Bắt con cá lóc nướng trui

Lên mâm rượu trắng đãi người bạn xa.

Cá lóc nướng trui giờ đã là thức ăn sang trọng trong các bữa ăn gia đình, các cuộc gặp đối tác, là món ăn mà bất kì người “ bạn xa” nào không chỉ trong nước mà còn ngoài nước muốn thưởng thức mỗi khi có dịp. Nhìn cách mà người ta thưởng thức món ăn kèm thêm sự tấm tắc, cái gật đầu cũng đủ thấy nét hấp dẫn không hề mai một dẫu nó đã có những sự chuyển mình hội nhập.

trong-cac-quan-an-nha-hang
Cá lóc nướng trui trong các bữa tiệc sang trọng – Ảnh: internet

Qua chặng đường hình thành và phát triển của một món ăn ngon, người ta không khỏi mừng lòng khi nét ẩm thực của quê mình được lan rộng cho bao người thưởng thức. Không chỉ giữ nguyên vẹn cái hồn của một miền quê chân chất, cá lóc nướng trui giờ đây đã được tô vẽ thêm nhiều cái ngon cho đậm đà hương vị.

Khi có dịp tới bất kì tỉnh thành nào của miền Tây sông nước hay bất kì nơi đâu có thể thưởng thức món ăn này, hãy cùng ăn cùng trải nghiệm với người địa phương và những người thân thiết để thêm yêu thêm quý một món ngon dân dã được sinh ra ngay giữa chốn ruộng đồng.

Tác giả: Trầm

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây